پیش نویس تأخیر:

هرچند سال گشت اوج پرواز سهراب میگذرد اما نتوانستم از فرمایش سایه خانم بگذرم که مرا به سمت سهراب متمایل کردند...خواستم با سهراب درددل کنم اما سرش حسابی شلوغ بود

در رویکرد به فرآیند هستی شناسی شعر سهراب سپهری به مثلث مفهومی برمیخوریم :

 ۱- نگره خدا جویانه از دریچه ناتورالیسم شرقی  و آریایی - هندی دارد.

۲- شعر انگیزش اجتماعی که همان پیروی از صورت و مبانی کلام نیماست

۳- فرم هایدیگری وآرکائیک زبان  که به قول هایدگر،تکنولوژی هم به تخریب شعر می‌اندیشد و هم به تداوم حیاتش که در نوشته های اطاق آبی دیده می شود:.
در رساله Sang Hyang Kamahayanikanكه شرح ماهایانیسم جاوا است . به جای mordaها در جهات اصلی نگاه كن . "فقدان ترس" در شمال است. مادر حق داشت كه به شمال خانه كوچ كند . و باز می بینی "ترحم" در جنوب است. هیچ كس اطاق آبی را نكشت .
در بودیسم جای Lokapalaها را در جهات اصلی دیدم. رنگ آبی در جنوب بود. اطاق آبی هم در جنوب خانه ما بود . یك جا در هندوبیسم و یك جا در بودیسم. رنگ سپید را در شمال دیدم، اطاق پنجدری شمال خانه هم سپید بود . چه شباهتهای دلپذیری ، خانه ما نمونه كوچك كیهان بود ، نقشه ای cosmogoniqueداشت. در سیستم كیهانی dogonهای آفریقا ، جای حیوانات اهلی روی پلكان جنوبی است

فرم معنایی سپهری دو وجه دارد: عده ای سپهری و شعرش را دیرفهم دانسته اند برای این که راه یافتن به دنیای حجم و هارمونیک شاعر  به سبب نگره  و باورهای ژرف شرقی به هیچ روی آسان نیست و عده ای هم شعرش را ساده انگارانه قلمداد می کنندزیراسمت بن مایه ناتورالیسم و پارادوکسیال طبیعت شعر می سراید وتنها راه رسیدن به خدارا درک روح طبیعت می داند(صدای پای آب ) والبته این آشنازدایی راچنان ملموس بیان می کند که در ذهن مخاطب غیر فعال امری بدیهی تلقی می شود. من مسلمانم...وتنها به ظاهر کلمات بی رویکرد هستی شناسانه توجه می کنند بلایی که سر شعر حافظ آورده اند و شعرش را سهل می دانند و حال می دانیم ژرفای شعر حافظ از زمان فعلی پیشتراست نگاه کنید به تفسیرهای شعر سیاسی حافظ...

او خواننده اش را از تلخی و رخوت سرد مدرنیزم بیرون می کشد.زیرا بنا به تفکر وفلسفه هایدیگر شاعر بایداز تکنولوژی فاصله بگیرد و برای بیان اندیشه های عرفانیش از روح ناب طبیعت الهام می گیرد. وبه راحتی فرکانس صدای طبیعت را برای مخاطب ترجمه می کند

سپهری برای بیان هستی شناسی عرفان شرقی دست به دامان ادبیات عارفانه گذشته ایران می شود:

ابلهي ديد اشتري به چرا / گفت نقشت همه گژست چرا
گفت اشتر كه اندرين پيكار / عيب نقاش مي‌كني هشدار
در كژي‌ام مكن به نقش نگاه / تو ز من راه راست رفتن خواه

وآداپته سیون اندیشه وشعر سهراب:

من نمي دانم
كه چرا مي گويند: اسب حيوان نجيبي است ، كبوتر
زيباست‌.
و چرا در قفس هيچكسي كركس نيست‌.
گل شبدر چه كم از لاله قرمز دارد.
چشم ها را بايد شست‌، جور ديگر بايد ديد. 



آبشخورفکری سپهری در شعر را آیین عرفانی شرق دور دانسته اند. دراساطیر مشترک ایران وهند طبیعت و انرژی سیالش به همراه نگره بوداییسم و فنگ شویی {{در فلسفه فنگ شوی، چی (Qi یا chi) نوعی انرژی است که اگر در حالت مثبت باشد شنگ چی (Sheng chi) یا (دَم کیهانی) یا (انرژی حیاتی) نامیده می‌شود و شانس خوب را به انرژی فیزیکی، روابط عاطفی و رفاه مادی تبدیل می‌کند و جریان داشتن درست و مناسب چی در خانه بسیار مهم است}}سهراب را به باغ آبی می رساند

سهراب نقش دانای کل را ایفا می کنداوهرگز تسلیم مجموعه ای نمی شود . سهراب شاعری درونگرا و منزوی  می باشدوعزلت نشینی را ترجیع می دهد وآنهم از بوداییسم ناشی می شود و شعر هرچند هم عصر بودن با هدایت می توانست سردی بعد از کودتای ۲۸ مرداد را در شعرش متبلور کند آما خیام وارانه شور وهیجان را فریاد می زند که برخی به او خرده  میگیرند که وقتی شعر به سمت فریاد انقلابی حرکت می کند او آنیموسی شعر را نجوا می کند.

۱-سراچه اندیشه اش درکتاب مرگ رنگ دیده می شود

۲- برانیختگی اندیشه اش که ژست نیم پخته  اندیشه اوست در زندگی خواب ها، شرق اندوه و آوار افتاب نمود می یابد.

۳- طلایع داری  اندیشه یا بهتر بگویم بهشت حجم اندیشه اش در صدای پای آب، مسافر و حجم سبز آشکار می شود

۴- و فرجام اندیشه او با کتاب ما هیچ ما نگاه تحقق می یابد.

ایراد اساسی وارده به شعر سهراب جدایی فرم و اندیشه او از بن اندیشه شعر نیمایی است که بعدها شاعرانی چون فروغ فرخزاد، سید علی صالحی، احمد رضا احمدی و محمد رضا عبدالملکیان در پی نزدیک کردن پی رنگ و موسیقیایی کلامی شعر سهراب به نقشه راهی شدندکه نیمای بزرگ اشارت نمود و اخوان ترسیم کرد

آنچه این روزها به عنوان شعر پسا نیما، هسا گیلک یا ساده واره می نامند مدیون زبان سهراب هستند

چیکده مقاله: فرم هایدگری شعر سهراب سپهری

برنده دپیلم افتخار از جشن واره ادبی بخش نقد